Huishouden verdelen als een van jullie parttime werkt

Nederland is het land van de deeltijdbaan. Volgens het CBS werkte in 2023 71 procent van de mannen voltijd, tegen 31 procent van de vrouwen. In veel huishoudens werkt de een dus fulltime en de ander drie of vier dagen: het anderhalfverdienersmodel.

Dan ligt de vraag voor de hand: wie minder werkt, doet meer in huis? Het antwoord is “ja, maar”. En in die “maar” gaat het vaak mis. Dit stuk laat zien hoe je het huishouden eerlijk verdeelt als jullie werkweken verschillen, met een rekenvoorbeeld en de valkuil waar de meeste stellen in trappen.

Waarom 50/50 hier niet werkt

Werkt de een veel meer uren, dan betekent een precieze 50/50-verdeling van het huishouden dat die persoon bijna geen tijd overhoudt. Dat is niet eerlijk, en het houdt meestal geen stand: de klusjes blijven liggen en de ander pakt ze toch op, met tegenzin.

Maar het omgekeerde is ook niet eerlijk. “Jij werkt minder, dus het huis is van jou” klinkt logisch, en eindigt vaak met de parttimer die alle klusjes, al het plannen en het grootste deel van de zorg doet. Diens totale werklast is dan hoger dan die van de fulltimer, terwijl het heet dat die het makkelijk heeft.

Tel de totale werklast, niet de klusjes

De eerlijke vraag is niet “wie doet meer klusjes?” maar “wie heeft meer vrije tijd?”

Tel per persoon, per week:

Betaald werk, inclusief overwerk en werk dat je mee naar huis neemt
Reistijd
Huishouden: koken, schoonmaken, was, boodschappen
Zorg: kinderen, huisdieren, familie die hulp nodig heeft
Denkwerk: weekmenu, afspraken, rekeningen, verjaardagen, de appgroep van school. Telt ook.

Leg het naast elkaar. Het doel: ongeveer evenveel totale werklast en ongeveer evenveel vrije tijd. Hoe het huishouden verdeeld wordt, volgt daaruit.

Een rekenvoorbeeld

Daan werkt fulltime en reist een uur per dag. Sanne werkt vier dagen, dichtbij huis.

Uren per week	Daan	Sanne
Betaald werk	40	32
Reistijd	10	3
Huishouden en denkwerk	?	?

Daan heeft dus 15 uur meer werk en reistijd. Stel dat het huishouden samen 20 uur per week kost, inclusief plannen en regelen.

Verdeling	Daan totaal	Sanne totaal	Eerlijk?
50/50 (10 / 10)	60	45	Daan heeft 15 uur minder vrije tijd
Alles bij Sanne (0 / 20)	50	55	Nu heeft Sanne de zwaarste week
15/85 (3 / 17)	53	52	Bijna gelijk
30/70 (6 / 14)	56	49	Sanne heeft 7 uur meer vrij. Prima als Daans werk minder zwaar is

Het eerlijke antwoord ligt hier ergens tussen 15/85 en 30/70. Waar precies, hangt af van dingen die een tabel niet ziet: hoe zwaar ieders werk is, wie slecht slaapt, wie ook nog mantelzorger is. Dat is een gesprek, geen formule. Maar met de tabel erbij is dat gesprek een stuk korter.

Wil je jullie eigen verdeling zien? De huishoudcheck laat in een paar minuten zien hoe het doen en het denkwerk nu verdeeld zijn.

De valkuil van het anderhalfverdienersmodel

Het gaat meestal stilletjes mis. Een van de twee gaat minder werken, en in een paar maanden gebeurt dit:

Die doet meer klusjes, want is vaker thuis. Prima.
Die gaat ook als eerste zien wat er moet gebeuren, want is vaker thuis.
Dus die plant het eten, maakt de afspraken, leest de mails van school, onthoudt de verjaardagen.
De fulltimer ziet daar niets meer van, want het gebeurt terwijl die op het werk zit.

Na een jaar heeft de parttimer het huishouden én de complete mental load. De totale werklast is hoger dan die van de partner, en de vrije dag waarvoor salaris is ingeleverd, is een klusjesdag geworden.

Zo voorkom je het:

Verdeel het denkwerk apart. Ook als de een meer klusjes doet, kan het plannen gedeeld blijven. De fulltimer kan eigenaar zijn van het weekmenu, de rekeningen of alle verjaardagen. Dat past prima in de avonden.
Laat hele klusjes bij de fulltimer. Echt eigenaarschap, geen “helpen als het gevraagd wordt”. Vuilnis, de weekboodschappen, op zondag koken.
Bescherm de vrije dag. Was het doel van vier dagen werken een vrije dag, dan hoort die geen poetsdag te worden.

Spreek een getal af

Als je alles hebt opgeteld, spreek dan een verdeling af. Hardop, als getal. “We gaan voor 30/70 in het huishouden en 50/50 in het denkwerk.”

Een getal helpt, omdat het een vaag gevoel (“ik doe alles”) verandert in iets wat je kunt checken. Was de week 20/80 in plaats van 30/70? Dan is dat iets om bij te sturen, geen verwijt.

Zo houd je de verdeling vol

Verdeel op eigenaarschap. Elk klusje heeft één eigenaar die het merkt, plant en doet. In huishoudtaken eerlijk verdelen staat de hele methode.
Gebruik het weekend van de fulltimer. Wie doordeweeks weinig tijd heeft, kan in het weekend meer doen. Het schoonmaakschema voor stellen heeft een versie voor precies deze situatie.
Check eens per maand. Een kwartier. Klopte de verdeling? Verandert er iets volgende maand?
Bespreek het opnieuw als de uren veranderen. Nieuwe baan, minder gaan werken, een kind. Dan ontstaan de gewoontes, dus dan moet je erbij zijn.

Als er kinderen komen

Bij veel stellen begint het parttime werken bij het eerste kind. Dat is ook het moment waarop het huishouden in één klap groter wordt: meer was, meer boodschappen, meer afspraken, een opvangrooster en een appgroep van het kinderdagverblijf.

Bespreek de verdeling daarom vóór het verlof, niet erna. Een paar vragen die helpen:

Wie wordt eigenaar van de opvang: rooster, ziek zijn, ophalen?
Wie houdt de afspraken bij: consultatiebureau, inentingen, huisarts?
Welke klusjes blijven bij de fulltimer, ook als de ander thuis is?
Wanneer kijken we of het nog klopt? Spreek een datum af, bijvoorbeeld drie maanden na de geboorte.

Verlof en een vrije dag zijn tijd voor het kind, niet automatisch tijd voor al het andere.

En het salaris?

Soms gaat de discussie niet over uren maar over geld: “Ik verdien meer, dus ik hoef niet schoon te maken.” Uren zijn een eerlijke reden om de verdeling aan te passen, want ze bepalen hoeveel tijd je overhoudt. Inkomen niet. Twee mensen die allebei 36 uur werken hebben dezelfde avonden, wie er ook meer verdient.

Gaan jullie gesprekken over het huishouden steeds de verkeerde kant op? Lees hoe je samenwonen goed begint voor afspraken die werken, of kijk hoe Spongi werkt voor stellen.

Veelgestelde vragen

Moet wie parttime werkt meer doen in het huishouden?

Vaak wel, maar niet alles. Kijk naar de totale werklast: betaald werk, reistijd, huishouden, zorg en denkwerk bij elkaar. Wie minder uren werkt kan meer klusjes doen, zolang jullie allebei ongeveer evenveel vrije tijd overhouden.

Is 50/50 eerlijk als een van ons fulltime werkt?

Meestal niet. Een 50/50-verdeling van het huishouden bovenop heel verschillende werkweken betekent dat een van jullie veel minder vrije tijd heeft. Een verdeling als 40/60 of 30/70 kan eerlijker zijn. Het juiste getal is het getal waar jullie het allebei over eens zijn.

Telt een hoger salaris mee?

Nee. Uren tellen, inkomen niet. Werken jullie allebei 36 uur, dan hebben jullie dezelfde avonden over, wie er ook meer verdient. Dan hoort het huishouden ook ongeveer gelijk verdeeld te zijn.

Wanneer moet je de verdeling opnieuw bespreken?

Zodra de uren veranderen: een nieuwe baan, minder gaan werken, een kind, een langere reistijd. Verder is een kort gesprek eens per maand genoeg.